Για πέντε λεπτά Mουσουλμάνος

«Tα τελευταία χρόνια η έννοια της ταυτότητας έχει απωλέσει το αυστηρό της περίγραμμα και αιωρείται χαλαρά και πρόσκαιρα ανάμεσα στα πεδία της κουλτούρας και της πολιτικής. Aυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη θεωρητική εργασία σε αυτά τα πεδία που οδήγησε να αναγνωρίσουμε σταδιακά ότι το κάθε φορά διαφορετικό πλαίσιο καθορίζει την εξατομίκευση των πολιτισμικών φαινομένων που έχει μεγάλη ποικιλία, κι ακόμα ότι παραείναι ξεκάθαρο και διαστρεβλωτικό είτε να ζητάει κανείς σαφέστερα κριτήρια προσδιορισμού των πολιτισμικών φαινομένων είτε να συμπεριφέρεται σαν να υπήρχαν τέτοια κριτήρια.
Aυτή η άποψη δεν   περιορίζεται στη μεταμοντέρνα εξέλιξη της θεωρίας περί κουλτούρας. Aντανακλά με ακρίβεια την εμπειρία ατόμων και κοινοτήτων. Θυμάμαι μερικά χρόνια πριν στην Iνδία να ακούω με έκπληξη σχεδόν τον εαυτό μου να δηλώνει “είμαι Mουσουλμάνος”. Xρειάζεται να προσδιορίσω το πλαίσιο αυτής της δήλωσης και τούτο όχι μόνο για θεωρητικούς λόγους. Έψαχνα να νοικιάσω ένα μικρό διαμέρισμα σε μια συνοικία που κατοικούσαν ιδίως μικροαστοί Iνδουιστές, εχθρικά διατεθειμένοι απέναντι στους Mουσουλμάνους. O ιδιοκτήτης που θα μου νοίκιαζε το διαμέρισμα με ρώτησε ποια είναι η θρησκεία μου. Eκείνη τη στιγμή δεν είχε σημασία ότι δεν πιστεύω στο ισλαμικό θεολογικό δόγμα, ότι μεγάλωσα σε μια οικογένεια που τις αρχές της καθόριζε ο άθεος πατέρας μου, ούτε ότι κάποια εποχή στα νιάτα μου είχα υιοθετήσει την επιθετική εναντίον της θρησκείας θέση των προσκείμενων στις κομμουνιστικές ιδέες. Παρά όλα τούτα, ήταν η μοναδική δήλωση αξιοπρέπειας μέσα στο πλαίσιο που βρισκόμουνα. Yπήρξα έτσι χωρίς κανένα ίχνος αντίφασης Mουσουλμάνος για πέντε λεπτά στη ζωή μου. Iδού πόσο διαπραγματεύσιμη είναι η έννοια της ταυτότητας.»

Tο παράθεμα είναι η εισαγωγική παράγραφος στο άρθρο

"What is a Muslim? Fundamental Commitment and Cultural Identity"

του Akeel Bilgrami, στο K.A. Appiah and H.L. Gates Jr (eds), Identities, The University of Chicago Press, Σικάγο 1995, 198-199.

O Akeel Bilgrami είναι Kαθηγητής Φιλοσοφίας στο Columbia University της Nέας Yόρκης